आज साउने सङ्क्रान्ति अर्थात लुतो फाल्ने दिन

काठमाडौं, साउन १।

आज साउने सङ्क्रान्ति अर्थात् साउन महिनाको पहिलो दिन देशभर धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्वका साथ मनाइँदै छ। यस दिनलाई विशेषगरी "लुतो फाल्ने दिन" का रूपमा पनि चिनिन्छ। परम्पराअनुसार शरीरमा लागेको रोग, अशुभता र नकारात्मक ऊर्जा हटोस् भन्ने कामनासहित विभिन्न गाउँ–बस्तीमा लुतो फाल्ने चलन रहेको छ।

ग्रामीण क्षेत्रमा साँझपख कण्डा, पराल वा सुक्खा घाँसको मशाल बालेर गाउँबाहिर लगी फाल्ने तथा "लुतो गयो" भन्ने प्रतीकात्मक अभ्यास गर्ने परम्परा अझै पनि जीवित छ। यसले रोगव्याधि र दुःख–कष्ट टाढा जाने जनविश्वास रहेको छ।

साउने सङ्क्रान्तिदेखि हिन्दू धर्मावलम्बीहरू भगवान् शिवको पूजा–आराधनामा विशेष रूपमा समर्पित हुने गर्छन्। साउन महिनाभर सोमबारको व्रत बस्ने, शिवालयमा जल, बेलपत्र, दूध र धतुरो चढाउने तथा परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने प्रचलन छ।

यसै अवसरमा विभिन्न शिव मन्दिरहरूमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो लागेको छ। पशुपतिनाथसहित देशका प्रमुख शिवालयहरूमा दर्शन, पूजा र अभिषेक गर्ने श्रद्धालुको उपस्थिति उल्लेखनीय देखिएको छ।

संस्कृतिविद्हरूका अनुसार साउने सङ्क्रान्तिले नेपाली समाजको लोकसंस्कृति, धार्मिक आस्था र प्रकृतिसँगको सम्बन्धलाई उजागर गर्ने महत्वपूर्ण पर्वका रूपमा पहिचान बनाएको छ। आधुनिक जीवनशैलीका बीच पनि यस्ता मौलिक परम्पराको संरक्षण र पुस्तान्तरण आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।